Саламатсыздарбы урматтуу окурмандар.
Менин жүрөгүмдө катылып жүргөн азыркы кайын атам менен апамдын сүйүүсү тууралуу жазамын.
Жазылган окуянын баары апамдын күндөлүгүнөн жана мен күбө болуп көргөн окуялардан алынды.
Бул тема кээ бирөөлөргө жакпаса алдын ала кечирим сураймын.
Апамдын күндөлүгүнөн үзүндү.
1984 жыл мектепти бүтүрүп жатканда эки классташ кызыбызды ала качып кетишти.
Аларды куттуктап калган кыздар менен барганымда мени дагы ала качып кетишти. Мени ала качып барган жигиттин ата энеси жакшы болгону менен күйөөм начар адам экенин кийин билдим.
Күйөөм колхоздун малын кайтарса мен колхоздо саанчы болуп иштей баштадым.
Саанчы кыз келиндердин арасында сулуулугу, кыймыл аракети боюнча биринчиликти алып жүргөндө райисполкомдордун көздөрү учуп мени суктанып карап жүрүштү. Алар күйөөмдү мас кылып ошонун шылтоосу менен мага жакындаганга аракет кылып жатышты. Менин артымдан чуркап жүрүп эч кандай майнап чыкпагандан кийин мени жамандап кала берди.
1987 жылы биринчи балалуу болгондо кайын ата кайын энем сүйүнгөнү менен күйөөмө шылтоо табылып арактан ичип жүрдү. Ошондой мас кезинде күйөөм менен кошулуп боюма бүтүп 1988 жыл кыз төрөдүм.
Колхоздун малын саап жүрүп калганымда күйөөм кызганычтын айынан үйдө сабап жүрдү. Бара бара анын сабаганына дагы көнө баштадым.
1989 жыл нооруз майрамы айылда жакшы өтүп жатты. Сүмөлөк кайнаткан кошуналар сүмөлөктөрүн жакын кошуналарына жана тууган туушкандарына таратып жүрүштү.
Көчөдө кызымды көтөрүп баламды эрчитип үйгө келе жатсам көчөдө бир топ кишилер бактын түбүндө майрамдап отурушуптур.
Мен ичимден
«Оо кудай отургандардын арасында күйөөм жок болсо экен» деп тиленип, жолумду карап, алар отурган жакты карабай элеңдеп бара жатсам, алардын арасынан бирөө туруп, мен жака телтеңдеп келе жатканы көрүндү.
Ал жакындап келе жатканда эле
«Э канчык эриңди тааныбай калдыңбы? Же эриңди сыйлаганды билбей калдыңбы? Бекитип жүргөн акчаңдан берчи» деп сөгүнгөн үндү уктум.
Бул үн мага тааныш үн. Бул үн мени ала качып кеткенден кийин бактысыз кылып, тагдырымды талкалаган адамдын үнү эле.
Мен мас күйөөмдөн качып, үйгө шаша баштадым. Бирок күйөөм артымдан келип, колумдагы кичинекей кызым бар экенине карабай жамбашымды жара тээп, жаагымды какшата урду. Кызым колумдан түшүп, балам менен кызым чырылдап ыйлап жатканына карабай кабыргамды сындыра тээптир.
Күйөөм каттуу ургандыктан мен эстен танып, жатып калган экем.
Экөөбүздүн урушубуздун баары күйөөмдүн ичимдик ичип, ашыкча кызганычынан чыкчу. Кээде көк ала болуп үйдөн чыкпай жүргөн күндөрүм болду.
Мен көк ала болуп үйдө отуруп калганда энем үйгө келип менин абалымды көргөндөн кийин, күйөөм менен ажыраштырып балдарым менен үйүнө алып кетти.
Ата энемдин короосуна салынган төрт үй болгондуктан бирөөсүнө мени киргизип койду.
Күйөөм мага кол көтөрүп жүргөндүктөн эркек атмайдын баарын жаман көрүп жүрдүм.
Бир жыл өткөндөн кийин кызым чоңоюп калганда байкем мени катташкан досу иштеген жумушка архивдеги эжеге жардамчы кылып орноштуруп койду.
Менин алгачкы жумушум райондук башкармалыктын архивинде башталган кезде байкемдин досу (Эржигит аты өзгөртүлдү) мага колдоо көрсөтүп, айыл чарба институтунун экономика факультетине сырттан окууга киргизип койду.
Райкомдо иштеп, биринчи курс болгонума кубанып, жашоом жакшы жака оңоло баштады.
Эрте менен Эржигит байке менен чогу жумушка барып, кечкисин чогу кайта турган болдум.
Жыл аяктап окуум башталып, Эржигит байке жылдык отчетту тапшырыш үчүн, мен окуум боюнча борборго жөнөп кеттик.
Ал убакта квартира, мейманкана деген түшүнүк жок болгондуктан Эржигит байкенин таанышынын үйүнө барсак бизди коноктоп, экөөбүздү эрди катын деп ойлошуп, бир бөлмөгө төшөк салып беришти.
Экөөбүз тең алыс жол жүрүп, чарчап келгендиктен биз үчүн салынган төшөктү бөлбөй жатып уктап калдык.
Түн бир оокумда ойгонуп, көптөн бери эркектин жытына куса болгонумдан Эржигит байкенин уйкусун бузуп, кучактай баштасам Эржигит байке дагы менин кыймыл аракетиме жооп берип, мени кучагына кысып, менин ыштанымды түшүрө чечип, көйнөгүмдү көтөрө тарттыда өзүнүн шымын чечип, мени аярлап басып жатты.
Эржигит байкеники меникине тийиши менен меникида ушул мүчөнү сагынып, күтүп жүргөндөй болуп, бат эле өзүнө тартып, киргизип алды.
Көптөн бери эркек затын көрбөгөндүктөн меники биринчи ачышып, андан кийин кычышып алдыда Эржигит байкеникине ыраазы болуп, ишине жарап берди.
Экөөбүз тең кара терге түшүп алдыкта мөөрөйгө бирдей жетип, тынчып калдык.
Экөөбүздүн тең бири бирибизге бетибиз ачылгандан кийин бири бирибизди күтүп жашай турган болдук.
1990 жылдын аягы 1991 жылдын башталышы мен үчүн соонун башталды. Бетибиз ачылган күндөн баштап, Эржигит байке менен эрди катындай болуп жүрө баштадым.
Эржигит байке 29 жаш меники 24 жаш. Экөөбүз тең төшөктүн кумарына бата турган кезде бизди жолуктурган тагдырга ыраазы болуп жүрдүм.
Эржигит байке аялы менен балдарын кандай караса мени менен балдарымды дагы ошолордой карап, мени дагы эч нерседен кем кылбай, көңүл бөлүп, экинчи аялындай кылып карай баштады.
Мен апамдын жазган күндөлүгүн окуп отуруп, Раатбектин атасы (Эржигит атага) ыраазы болуп кеттим.
Апам менен Эржигит атанын бири бирине болгон аруу таза махабаты бүтпөй калгандыктан тагдырдын белеги болуп Раатбек экөөбүзгө өткөндөй болуп сезилди.
Түн жарымда узун бойлуу, кең далылуу болгон киши апама келип, жүргөнүн элес булас эстей баштадым. Көрсө ал киши апамды өзүнө багындырып алган Эржигит ата экен.
Апамдын отчету башталган кезде таякем Эржигит атадан апама жардам берип, коюшун суранып, Эржигит атаны үйгө чакырып келчу.
Эржигит ата келгенде таякем алар менен эки саат отургандан кийин үйүнө кетип калчу.
Апам менен Эржигит ата экөөсү калып, түн жарымга чейин отуруп, апам алып келген документтерди иретке келтирип, жазып алган соң Эржигит ата менен апам башка бөлмөгө кирип чыкчу.
Ал бөлмөдө экөөсүнүн оор дем алгандары угулуп, апам оор үшкүрүнүп, онтоп, жалынып жатканы угулчу. Эржигит байке келип кеткенден кийин апамдын маанайы ачылып, бизди көп урушпай тынчып калчу.
Байкем таята тай энемди карап, ошолор менен чогу жаткандыктан апамдын ыйлаганын, Эржигит ата келгенде ага эркелеп, аны менен бир төшөктө жатып кумарга батып жүргөнү тууралуу эч нерсени билбей калды.
Мен апам менен чогу жүргөндүктөн апамдын жашоосундагы көп окуяларды көрдүм. Бирок эч кимге айтпай сыр тутуп жүрдүм.
Апамдын отчету башталган кезде Эржигит ата үчүн үйдүн эшиги ар дайым ачык болчу. Аларды документтерди жазып жатат деп ойлоп, алардын жатып жүргөндүгүнөн эч ким шектенчү эмес. Башка убактарда Эржигит ата келерде апам үйдү айлана карап чыгып, баары уктаган кезде экөөсү жетелешип кирип, өздөрү үчүн салынган төшөктө жатып, жашоонун рахатына батып алчу.
Ошондой күндөрдүн биринде тай энем үйгө кирип, апам башка бөлмөгө салынган төшөгүн көрүп, апамды зекип сурай баштаганда, апам үндөбөй кутулуп кетти. Кийин апам дагы эч кимге шек санатпай өзү жаткан төшөктө Эржигит ата менен кошула турган болду.
Алар менин кыймылсыз жатып, жумулган көзүмдү бир караган соң жалындуу махабатынын отун күйгүзүп, Эржигит атанын астында жаткан апамдын аянычтуу үндөрү чыкканда, Эржигит ата апамдын үстүнө жаткан боюнча апамды эркелетип оозун оозу менен жаап, бат баттан жамбашын кыймылдатып жатып, экөөсү тең соолуп жатып калчу.
Бир жылы август айларында талаа иштери кызуу жүрүп, таякем баардык туугандарды чогултуп, ашар кылып, буудай оргону бир жумага талаага чыгып кетишти.
Апама жумушунан жооп бербей койгондуктан апам экөөбүз үйдө калдык.
Эрте менен апам жумушка кетип, мен уйкуну кандырып ойгондум. Үйдүн ишин бүтүрө салып, күндүн ыссыгында үйгө кирип, уктап турдум. Турсам күндүн табы кайтып калган кезде апам жумуштан келип, кийимдерин которуп, жуунушун айтып баняга суу ташытып өзү кечки тамакты даярдай баштады. Тамагын даярдаганча, баняга дагы от жагып, суусун жылытып, баняга түшүп чыкты. Апам банядан чыгып, дасторконун жайып экөөбүз тамакка отуруп, тамактанып жатсак, Эржигит ата бир сумка көтөрүп кирип келди.
Эржигит ата апамдын жанына келип жайдары учурашып алдыда сумкадан мага жаккан таттуулар менен кошо мага жарашыктуу болгон көйнөктү бердида сумканы апама берди. Апам сумканы ачып, кубанып алдыда сумканы жаап жанына коюп койду.
Мен Эржигит атанын белегин алып кубанган бойдон үйгө кирип кийип чыктым. Мага жарашып калганына кубанып, аларга мактана көргөзүп, ары бери кыймылдап басып жүрдүм. Алар мени мактап алдыда дасторконду жыйнап алышымды айтып экөөсү үйгө кирип кетишти.
Мен дасторконду жыйнап, идиштерди жууп, кухняны бекитип барсам, апамдын чачтары уйпаланып, саксайып туруп, өңү башкача болуп, Эржигит атаны кучактап отурганын көрдүм.
Эржигит атанын бир колу менен ручканы кармап, экинчиси ылдый жакта экенин көрдүм. Алар мени көрүшү менен Эржигит атанын экинчи колу дагы тартылып, апамдын ыштанынын чоймосунун үнү чып эткени угулуп, колу ылдыйдан көтөрүлүп, столдо туруп калды.
Мен аларды көрсөм дагы көрмөксөн болуп, жерди карап, өзүмдүн төшөгүмө барып, жатып алдым.
Күндүзү менен уктап уйкум канып калгандыктан мен ойдолоктоп уктай албай жаттым. Ошол жылдары менин жашым он төрт же он беш жашта болсом керек эле.
Экөөсү кечке бир нерселерди сүйлөшүп, Эржигит ата апамды эркелетип, бир нерселерди түшүндүрүп жатканда, менин көздөрүм жумулуп уйкуга кетиптирмин. Уктап жатсам кулагыма башкача үндөр угулуп, апам мурдагыданда башкачараак кыйналып, онтоп жатканын угуп, ойгонуп кеттим. Ойгонгон кезде мен коркуп көзүмдү кичинеден ачып карасам мен жаткан бөлмө карангы. Акырын туруп апам менен Эржигит ата отурган бөлмөнүн кыңай ачылган эшигинен карасам, апам менен Эржигит ата отурган бөлмөдөгү светильник менен эшиктин чырагы тийип, экөөсүнүн эмне кылып жатканы көрүндү. Эржигит ата апамды төрт аяктап тургузуп, апамдын белинен кармап өзүнө тартып, токтобой кыймылдап, жатканын көрдүм. Мен алардын эмне кылып жатканын карап, аягы эмне менен бүтөөрүн түшүнбөй карап тура бердим. Эржигит атанын алды жагы апамдын жамбашына тийген сайын апам байкуш наздана онтосо, Эржигит ата апама
«Акырын кызыңды ойготосуң. Кичине чыдай турчу» деп сүйлөп жатты.
Апам бүтүргөнүн айтканына карабай, Эржигит ата апамды эч жака качырбай бекем кармап, белин тартып, түртүп, бат баттан кыймылдаттыда апамды жаткыра койбой, болгон күчү менен өзүнө тартып, апамдын жамбаштарына жабышып, титиретип алдыда экөөсү тең жатып калды.
Апам Эржигит атанын астында көрүнбөй калат экен.
Мен алардын жатканын көрүп мага кызыктай сезилип жатты.
Чоңоюп турмушка чыккандан кийин апамдын абалын түшүндүм.
Апам менен Эржигит ата кылган кылыктарын күйөөм менен кылайын десем бирөөсү дагы окшошпой жатты.
Кийин Раатбекти жолуктуруп анын астында жаткандан кийин баары окшошуп апамдай болуп онтоп, жалынганымда Раатбек атасындай болуп, мени кандыра си8ип, кээде ачышып, ооруганына карабай алдап, мактап, а*мымдан соруп, эритип си8ип жүрүп бир кыз, бир бала кылып, эгиз төрөшүмө себепчи болду.
Мен Раатбектен эгиз төрөгөнүмдү апам билген соң, бирде кубанса, бирде чындык чыгып, тагдырыма кара так болуп, калаарын эстеп, кайгырып жүрүп, көзү өтүп кетти.
Апам көзү өтөрдө Раатбек экөөбүзгө батасын берип, мага каралашып жүрүшүн Раатбекке айткан эле. Апам айылга барганда Эржигит ата менен дагы жолугушуп, Эржигит атага бизге баш көз болуп, каралашып турууну айтып кеткен экен.
Апамдын көзү өткөндө Эржигит ата менен баласы Раатбек тик туруп, апамдын тазиясына келген конокторду тосуп, кызмат кылып жүрүштү. Күйөөм Урмат болсо ары бери басып, машинасында отуруп, ошол күндү араң өткөрдү.
Ошондогу Эржигит атанын ичиндеги кайгы муңун менчелик эч ким сезбесе керек. Келген коноктордун баарына өзү куран окуп жатты. Коноктордун баары кеткенден кийин акырында Эржигит ата кетти.
Мен апамдын ашын берип, шаарга кетерде Эржигит ата мени карап алдыда апамды элестетип алганын айтып көзүн көлдөтүп алды.
05.10.25 күйөөм менен ажырашып ошол эле күнү багым ачылып, эгиз балдарым менен Раатбек экөөбүз алган үйдө никебиз окулду. Раатбектин биринчи аялы (Жаннат) он күндөй таарынып айылга барып келгенден кийин мени менен таанышты. Менин үйүмө эки жолу Раатбек менен чогу келип кетишкенден кийин үчөөбүз Раатбектин дачасына чогу барып келдик. Уландысы бар.
Окуяны түшүнүү менен кабыл алып, карганбай, сөгүнбөй окуп коёсуздар деген үмүттөмүн.
Админден жооп:
